BLOCKCHAIN
101
Lidya'dan Bitcoin'e: paranın 3000 yıllık güven hikayesi
Etkinlik Yapan Değil,
Kod Yazan Bir Kulüp
2022'den beri blokzincir öğrenen, üreten ve öğreten öğrenci topluluğu. Kendi müfredatımızı yazıyor, hackathonlara takım çıkarıyoruz. Yaptığımız her şey açık kaynak.
Yurt Dışında
Bugünün Haritası
Her durak bir öncekinin sorununu çözüyor ve hepsi üç soruya çıkıyor: neden defter, neden merkezsiz, neden değiştirilemez?
Para
Para aslında bir kayıt
→ DEFTERGüven
Lidya'dan 1971'e: otorite parayı bozabilir
→ MERKEZSİZİş
Üretmesi pahalı, doğrulaması kolay
→ DEĞİŞTİRİLEMEZDağıtık
Torrent: merkezsiz paylaşım
→ MERKEZSİZHASHCASH
Dijitalde iş kanıtı
→ DEĞİŞTİRİLEMEZBITCOIN
Hepsi bir arada
→ ÜÇÜ BİRDEN
BLOCKCHAIN
Nedir?
Blockchain, merkezi bir otoriteye ihtiyaç duymadan herkesin ortak tuttuğu, geriye dönük değiştirilemeyen bir kayıt defteridir.
A shared, tamper-proof ledger with no central authority.
Üç Soru
- Neden bir defter?
- Neden merkezsiz?
- Neden değiştirilemez?
Para
Nedir?
Bu Kağıt
Neden
Değerli?
Aristoteles, Nikomakhos'a Etik (MÖ 4. yy): Para doğadan değil uzlaşmadan (nomos) doğar; Yunanca adı "nomisma" da buradan gelir.
Adam Smith, Ulusların Zenginliği (1776): Para "dolaşımın büyük çarkı"dır; dolaştırdığı mallardan tamamen farklıdır.
Paranın Üç İşi
- Değişim aracı
- Bir şeyi almak için verirsin.
- Değer ölçüsü
- Her şeyin fiyatını onunla söylersin.
- Değer saklama
- Bugünkü emeğini yarına taşırsın.
Para Aslında
Bir Kayıt
Para bir nesne değil; kimin kime ne borçlu olduğunu tutan toplumsal bir anlaşmadır.
Harari, Sapiens (2011): "Para, bugüne kadar icat edilmiş en evrensel ve en etkili karşılıklı güven sistemidir."
Takastan
Emtia Paraya
- Sorun
- Ayakkabıcı ekmek ister, fırıncı ayakkabı istemez.
- Çözüm
- Herkesin kabul ettiği mallar: tuz, deniz kabuğu, hayvan.
- Yeni Sorun
- Bozuluyor, bölünmüyor, taşınmıyor.
Lidya,
İlk Madeni Para
- Sorun
- Mallar standart değil, her alışverişte tartıp kontrol etmek gerek.
- Çözüm
- MÖ 7. yüzyıl, Lidya (bugünkü Manisa): standart ağırlık + kralın mührü.
- Yeni Sorun
- Güven artık krala bağlı.
WORK
Nedir?
Para =
Kanıtlanmış İş
- Altın
- Bulmak, çıkarmak, işlemek emek ister.
- Yap taşları
- Taşımak emek ister.
- Maaşın
- Harcadığın zamanın karşılığı.
Marx, Kapital (1867): Bir malın değeri, onu üretmek için gereken toplumsal emek zamanından gelir.
Üretmesi
Pahalı,
Doğrulaması
Kolay
Nick Szabo: "Taklit edilemez maliyet."
Kuyumcular ve
Kağıt Para
- Sorun
- Altın ağır, taşıması riskli.
- Çözüm
- Altın kasada, kağıt makbuz elden ele dolaşıyor.
- Yeni Sorun
- Kasadakinden fazla makbuz basılıyor; banka panikleri başlıyor.
1971,
Altından Kopuş
- Sorun
- Altına bağlı para esnek değil; kriz ve savaş dönemlerinde ekonomi sıkışıyor.
- Çözüm
- 1944 Bretton Woods: dolar altına, dünya dolara bağlanıyor. 1971'de ABD altın bağını kesiyor.
- Yeni Sorun
- Para iş kanıtından tamamen koptu; değeri sadece devlete güvene bağlı.
Keynes, Barışın Ekonomik Sonuçları (1919): "Süregelen bir enflasyonla hükümetler, vatandaşlarının servetinin önemli bir kısmına gizlice ve fark edilmeden el koyabilir. Milyonda bir kişi bile bunu teşhis edemez."
İnternet Çağı
Sorun
Para dijitalleşti ama dijitalde kopyalamak bedava.
Çözüm
Bankalar defteri merkezde tutuyor, her işlemi onlar onaylıyor.
Yeni Sorun
Aracı şart. Aracı olmadan aynı parayı iki kez harcayabilirsin (double-spending).
Torrent:
Merkezsiz Paylaşım
- Sorun
- Napster tek bir sunucuya bağlıydı. 2001'de kapatılınca her şey bitti.
- Çözüm
- BitTorrent: dosya parçalara bölünür, herkes hem indirir hem paylaşır. Paylaşan daha hızlı indirir.
- Yeni Sorun
- Teşvik sadece hız. İndirme bitince paylaşmayı bırakırsın. Kopyalamak da serbest; para ise kopyalanmamalı.
HASHCASH
İlk Denemeler
Neden Çöktü?
| Yıl | Deneme | Sonuç |
|---|---|---|
| 1989 | DigiCash | Dijital para, ama tek bir şirkete bağlı. Şirket batınca para da bitti. |
| 1991 | Haber & Stornetta | Belgeleri hash'lerle zincirleyip değiştirilemez yaptılar. |
| 1998 | b-money, Bit Gold | Merkezsiz para kağıt üzerinde tasarlandı, ama "kimin kaydı doğru?" çözülemedi. |
HASHCASH
- Sorun
- E-posta göndermek bedava, bu yüzden spam bitmiyor.
- Çözüm
- Her e-postadan önce bilgisayar küçük bir matematik bulmacası çözer.
- Sonuç
- 1 mail = 1 saniye. 1 milyon mail = yıllar.
Hash Nedir?
Herhangi bir metni sabit uzunlukta bir parmak izine çeviren fonksiyon. Aynı girdi hep aynı çıktıyı verir; tek harf değişirse çıktı bambaşka olur. Çıktıdan girdiyi geri bulamazsın.
| Girdi | SHA-256 çıktısı |
|---|---|
| YTÜ Blockchain | a7cd99b3cedb6891… |
| YTÜ Blockchaim | 242750a918679908… |
| ytü blockchain | f360353ac2d24621… |
| Girdi + sayaç | SHA-256 çıktısı | Sonuç |
|---|---|---|
| YTÜ Blockchain:0 | 05f0afa975bcb0db… | ✗ |
| YTÜ Blockchain:1 | 9abb81fb8523dece… | ✗ |
| YTÜ Blockchain:2 | 17c07a30f2aade17… | ✗ |
| … | … | |
| YTÜ Blockchain:42189 | 0000c9d6f41113d3… | ✓ |
Bulmak: 42.189 deneme. Doğrulamak: tek bir hash. Üretmesi pahalı, doğrulaması kolay.
Altın =
HASHCASH
2008 Krizi
- Sorun
- Bankalar riskli kredilerle çöküşe sürüklendi.
- Çözüm
- Devletler para basıp bankaları kurtardı.
- Yeni Sorun
- Hem bankalara hem parayı basan otoriteye güven sarsıldı.
Ahlaki tehlike: Kurtarılacağını bilen daha çok risk alır; kâr bankanın, zarar vergi mükellefinin.
BITCOIN
SATOSHI'nin
Mesajı
"Chancellor on brink of second bailout for banks"
The Times, 3 Ocak 2009
Yeni Bir İcat Değil,
Bir Birleşim
- HASHCASH
- İş kanıtı (Proof of Work)
- Hash zinciri
- Değiştirilemez defter
- Eşler arası ağ
- Merkezsiz, herkes defterin bir kopyasını tutar
Bizans Generalleri Problemi (Lamport ve ark., 1982): Kimin hain olduğunu bilmeden ortak karar nasıl alınır?
Blok Nasıl Eklenir?
Blok 1
işlemlerBlok 2
+ önceki hashBlok 3
+ bulmacanın cevabıHer blok: işlemler + önceki bloğun hash'i + bulmacanın cevabı.
Nash dengesi (1950): Kimse tek başına stratejisini değiştirerek kazanamaz. Bitcoin'de en kârlı strateji dürüst madencilik.
Dijital Altın Madenciliği
| Altın | BITCOIN |
|---|---|
| Madenci kazar | Madenci bulmaca çözer |
| Kolay damarlar tükendikçe bulmak zorlaşır | Zorluk ağdaki güce göre otomatik ayarlanır |
| Dünyadaki altın sınırlı | Toplam arz 21 milyonla sınırlı |
| Gerçekliği kolay test edilir | Bulunan cevap anında doğrulanır |
Adam Smith, Milletlerin Zenginliği (1776): Yemeğimizi kasabın, biracının, fırıncının iyiliğinden değil, kendi çıkarlarını gözetmesinden bekleriz.
Üç Sorunun Cevabı
- Defter
- Çünkü para zaten bir kayıttır.
- Merkezsiz
- Çünkü parayı garanti eden otorite parayı bozabilir.
- Değiştirilemez
- Çünkü iş kanıtı geçmişi değiştirmeyi pahalı kılar.
Zincirin Yeni
Sorunu Ne?
- Enerji
- İş kanıtı = gerçek enerji tüketimi
- Havuzlar
- Madencilik büyük havuzlarda toplandı
- Borsalar
- İnsanlar paralarını yine büyük borsalarda tutuyor
Bitcoin dijital altın değil; altını neden değerli bulduğumuzu koda dökmüş bir sistem.
Sorular?
Hackathonlara
Nasıl
Gidiyoruz?
24–48 saatte küçük bir takımla sıfırdan bir proje çıkarıp jüriye sunuyoruz. Bahar 2026'da 5 derece, 3 birincilik.
Hacker Havuzu
Kayıt
Forma rolünü, seviyeni ve müsaitliğini yazarsın. Bir kez yeterli.
Seçim
Kulüp olarak gideceğimiz hackathonları belirleyip havuza duyururuz.
Takım
Eksik rollere göre 3–4 kişilik takımlar, her takımda bir kaptan.
Hackathon
Hazırlanır, katılır, sunarız. Sonra retro ve kulüp içi demo.
Herkes katılabilir: yazılımcı, tasarımcı, pitch ve araştırma. Her takımda en az bir deneyimli ve bir yeni üye var.
Hackathon Rehberi
- Bounty'lere bak
- Ana ödül tek, sponsor bounty'leri çok. Ödüllerin çoğu buradan gelir.
- Önce tek akış
- Baştan sona çalışan tek özellik, yarım kalmış on özellikten iyidir.
- 2 saat kuralı
- Teslim, son tarihten en az 2 saat önce yapılır.
REHBERİ AÇ
YTU-BLOCKCHAIN.NOTION.SITE
WhatsApp
Grupları
TOPLULUĞA KATIL
-
DuyurularResmi duyurular, haftada en fazla 3 mesaj
-
Soru ve DestekKulüp ve blockchain soruları, 24 saatte cevap
-
DevelopmentBuild edenlerin teknik sohbeti, aylık challenge
-
Piyasa ve HaberlerHaftalık ekosistem özeti, al/sat tavsiyesi yok
-
Kariyer ve StajWeb3 ve yazılımda staj, iş ve burs ilanları
-
Genel SohbetTanışma ve serbest sohbet
-
Hackathon ve Takım BulHackathonlar için takım arkadaşı bulma
UNITOUR #3
KRİPTO
Garanti BBVA Kripto ve Team1 Türkiye ile kampüste.
- 22 Ekim
- Perşembe
- 13:00–17:00
- Dört saat
- YTÜ
- Eğitim Fakültesi
KAYIT OL
LUMA.COM
YTÜ
BLOCKCHAIN
Deneyim şart değil, merak yeterli.
WHATSAPP
TÜM LİNKLER